Incasseren schulden voorafgaand aan de benoeming van een vereffenaar
Voordat er een professionele vereffenaar benoemd wordt, is er vaak onenigheid betreffende een nalatenschap. Er kan daarbij reeds beslag op (een gedeelte van) de nalatenschap gelegd zijn. Hoe moet er na de benoeming van een vereffenaar met een beslag omgegaan worden?
Vergelijking vereffening en faillissement
Door een faillietverklaring vervallen alle voor het faillissement gelegde beslagen (artikel 33 lid 2 Faillisementswet). Wanneer er een vereffenaar wordt benoemd in een nalatenschap, is dit anders en blijven de reeds gelegde beslagen bestaan. Als dat voor de vereffening noodzakelijk is, kan de vereffenaar de kantonrechter verzoeken om deze op te heffen (artikel 4:223 lid 3 Burgerlijk Wetboek). Dit maakt dat er veelal actief handelen van de vereffenaar wordt verwacht.
Recente uitspraak over opheffing beslag door de vereffenaar
Een recent voorbeeld van de noodzaak tot opheffing van beslag, speelde in de zaak van de rechtbank Noord-Holland van 29 januari 2026 (ECLI:NL:RBNHO:2026:672). In die zaak was er onvoldoende actief om de schuldeisers van de nalatenschap uit te keren. Uit het concept van de boedelbeschrijving volgde dat de onroerende zaak het enige noemenswaardige actief in de nalatenschap was. Hier was door een schuldeiser beslag op gelegd. Er waren in de nalatenschap echter nog meer schuldeisers. Om aan hen enige uitbetaling te kunnen doen, was verkoop van de onroerende zaak nodig. Daarmee was de noodzaak tot het opheffen van het beslag noodzakelijk en werd het verzoek van de vereffenaar tot opheffing van het beslag door de kantonrechter toegewezen.
Verhaal schuldeisers tijdens de vereffening
Ook nadat er een vereffenaar benoemd is, kan het voorkomen dat schuldeisers beslag willen leggen. Tijdens de vereffening is een schuldeiser echter slechts bevoegd om zijn vordering op goederen van de nalatenschap ten uitvoer te leggen, als deze bevoegdheid hem ook bij een faillissement zou zijn toegekomen. Artikel 57 tot en met 60 van de Faillisementswet zijn ook op de vereffening van toepassen. Individuele executie door een schuldeiser van de nalatenschap is op grond daarvan niet mogelijk zolang de vereffening duurt. Het voorgaande is niet van toepassing op separatisten, zijnde een pand- of hypotheekhouder, en de retentor als bedoeld in artikel 60 lid 3 Faillisementswet. De laatste kunnen zich echter enkel door een executieverkoop op het goed verhalen waar deze het recht op gevestigd hebben. Een onderhandse verkoop genereert echter veelal een hogere opbrengst.
De positie van schuldeisers na vereffening
Schuldeisers die geen separatist zijn, kunnen na voltooiing van de vereffening, bij het verbindend worden van de uitdelingslijst, conform de wettelijke rangorde, uitbetaald krijgen. Er dient dan echter wel een overschot te zijn. Beslag is dan niet langer aan de orde.
Beslag en de professionele vereffenaar
Kortom, beslag kan bij een vereffening aan de orde zijn als dit gelegd is voorafgaand aan de benoeming van de vereffenaar en deze de kantonrechter niet om opheffing van het beslag heeft gevraagd. Vraagt de vereffenaar dit wel, dan is de kans groot dat er door de kantonrechter geoordeeld wordt dat het beslag opgeheven dient te worden.
Wat kan een schuldeiser doen tijdens de vereffening?
Een schuldeiser kan zich met het leggen van beslag gedurende de vereffening in de praktijk dus geen voorrangspositie verschaffen. Wel kan een schuldeiser:
- de vordering schriftelijk en met bewijsstukken onderbouwd indienen bij de vereffenaar. De vereffenaar beoordeelt deze vervolgens;
- wanneer de vereffenaar de vordering afwijst, via de rechter de vordering laten vaststellen (artikel 4:223 Burgerlijk Wetboek);
- als er erfgenamen zijn die de nalatenschap zuiver hebben aanvaard, de erfgenamen in privé aanspreken, hen eventueel in privé dagvaarden en ten laste van hen privé beslag leggen.
Of een schuldeiser zijn vordering betaald krijgt wanneer er een professionele vereffenaar in een nalatenschap is benoemd, is afhankelijk van de omvang van de nalatenschap, de andere schulden en de mogelijkheden die een erfgenaam die de nalatenschap zuiver aanvaard heeft privé biedt. Een beslaglegging heeft hier in principe geen invloed op.
